Heim
[info]kristinrut

Með miðbæ Reykjavíkur í beinni frá Eyjunni.is sé ég hvernig fólk streymir í átt að Austurvelli í þjóðhátíðarmóð. Fólk bloggar um að veita eigi Jóhönnu Fálkaorðuna, sólin skín og sunnudagur yfir öllu. Hvað getur maður annað en að fá heimþrá? Heimþrá í miðbæinn sinn.

Hér á lýðháskólanum í Svíþjóð var fólk samankomið til að horfa á Eurovision í gærkveldi. Það var há stemning, með fánann á lofti var talað um Eurovision í ‘Globen’ í Stokkhólmi á næsta ári. Ég náði að vera rosa með á því að sænska lagið var gott, ég fékk gæsahúð þegar hún gekk á svið og hélt nú í alvöru að hún gæti unnið. Ekki hafði ég nú jafnmikla trú á henni Jóhönnu litlu og nú velti ég því fyrir mér hvort það hafi haft svona mikil áhrif á mig að ég hef ekki verið heima frá því að Eurovision ferlið byrjaði þetta árið. En það var reyndar svolítið spes að sitja þarna með hópi af svíum að horfa á slíkan viðburð. Einn í hópnum tók stjórnvölinn og hækkaði í botn þegar sænska lagið var endurtekið og lækkaði síðan mikið þegar það var búið, afdrifarík afstaða. Síðan sat hann næst sjónvarpinu þegar atkvæðagreiðslan byrjaði og hafði miklar skoðanir. Eftir fyrsta atkvæðakall fannst mér fyndið að segja ‘ég held að Ísland sé með fleiri stig en Svíþjóð’. Þeim fannst það ekki eins fyndið. Eftir annað atkvæðakall fékk ég svarið ‘ég held að Svíþjóð sé með fleiri stig en Ísland!!!’. En spenningurinn varð nú ekki sjálfbærari en svo, þegar þau sáu að Svíþjóð væri ekki að fá nein stig þá var minna og minna gaman. Og norski drengurinn varð líka minna og minna sætur. Við miðja atvkvæðagreislu reis fremsti gaurinn upp og sagðist ekki ætla að taka þátt í þessu lengur, þetta er bara bull!

Ég baðst afsökunar á því að Svíþjóð hafi ekki einu sinni fengið stig að ráði frá Íslandi, og að við fengum mun hærri stig frá öllum nágrannalöndunum. Mér þótti það í alvöru leitt og það dugði reyndar pínu til hughreystingar að ég vissi að mamma myndi kjósa Svíþjóð.

Þannig hafði ég nú ekki marga að fagna með í gær, svosem alveg eins gott, enda verkefnavinnuhelgi hjá mér.


Ætti með vissum hætti...
[info]kristinrut
Ég ætti að fara oftar inná facebook, en þó ætti ég að eyða minni tíma fyrir framan tölvuna.
Ég byggi framtíðarvonir mínar við að sitja og skrifa... það tengi ég við allt sem ég vil gera, fara og koma aftur og skrifa um það, á meðan og eftir.
Ég þoli illa að fara ekki út fyrir dyr heilan dag, þó næ ég aldrei að gera allt sem mig langar sem ég get bara gert inni fyrir framan skjáinn, á lyklaborðinu.
Að vera passlega oft og mikið inná facebook, að skrifa passlega oft blogg, að skrifa líka bréf og tölvupósta, svo voru líka hugmyndir um að skrifa greinar... sú löngum kom til mín sterklega um helgina, en fullkomnunaráráttan setur á mig bönd.
Ég hef líka gæluverkefni, sem verður líka að gerast, að fara í gegnum líf mitt sem gerðist innan í þessari tölvu minni síðan vorið 2004. Allir word filar sem hafa verið skapaðir síðan þá (794 talsins) þurfa að skoðast, endurnefnast og flokkast og verða hluti af nýja lífinu inní tölvunni sem hefst þetta vorið. Það er mikið efnið sem ég hef skrifað og litlu munaði að það dó allt saman, en núna fær það að lifa áfram með mér og ég rifja upp margt gagnlegt meðan ég skapa nýtt.
Ég ætti með þessum hætti að upphefja allt sem ég hef gert hingað til og halda áfram.

Íslendingur í dag
[info]kristinrut
<<REYKJAVIK. Islands socialdemokratiska statsminister Johanna Sigurdardottir har nu ett starkt stöd av väljarna att leda landet som drabbats så hårt av den ekonomiska krisen. >>


Vegna undanfarinna atburða sem hafa orðið fréttnæmir í Svíþjóð er hægt að segja að þekking hér í landi um Ísland í dag hefur stigið til muna. Ég dæmi það út frá því að ég fæ ekki eins oft spurningar um  hvernig við gröfum kjötið eða fiskinn, hitum húsin með mór, hvort við syndum ekki oft í heitum uppsprettum, hvort það sé til sjónvarp á Íslandi.... heldur spyr fólk um efnahagskreppuna og nýju ríkisstjórnina og hvað mér finnist um Jóhönnu Sigurðardóttur. Þetta er jákvætt. En á sama tíma sem ég gleðst yfir því að svíar vita eitthvað um hvað er að gerast á Íslandi vildi ég óska að haft væri í huga að eitthvað annað gerist á Íslandi en efnahagskreppan akkurat núna. Sumir spyrja með varkárni og umhyggju hvernig fjölskyldan mín hefur plummað sig, vinir mínir, á meðan aðrir láta sér nægja að staðhæfa að til Íslands geti ég nú varla farið eftir vinnu (hvað þá SÆNSKI kærastinn minn) því þar er nú bara kreppa. Ég reyni að fara hægt í sakirnar að benda á að í hinu æðisgengna Svíalandi ríkir reyndar líka efnahagskreppa. Það eru nú ekki allir sem taka eftir því í sínu daglega lífi en enginn getur neitað því, hér er ástandið reyndar ekki gott. Atvinnuleysi eykst og minni hneiksli í bönkunum byrja að uppljóstrast.

Stundum er ég reyndar ekki bara íslendingur sem get ekki farið heim af því þar er bara kreppa. Stundum er ég ofurgáfaða manneskjan sem hefur lært sænsku, ótrúlegt alveg finnst mörgum hvernig það getur farið saman að vera fædd á Íslandi en geta talað sænsku!
Í öðrum aðstæðum er ég ekki svo ótrúleg, heldur er ég jafningi, nefnilega þegar ég þurfti að pissa og var stödd á svæði Stokkhólmarháskóla um daginn og fyrir valinu var partý náttúruvísindafélagsins sem var í gangi skammt frá (samkomustaður Naturvetenskapliga föreningen, betur þekkt sem Gröna Villan). Ég skildi ekki í því að vinkona mín var feimin að fara þar inn og nota salernið, fyrir mér var tilfinningin eins og að nota baðherbergið heima hjá mömmu. Þetta var heima. Og ég fór þaðan eftir að 2 klst. spjall við húsmeistarann (ábyrgðarmaður partýhaldsins kallast svo) með titilinn Formaður Anté og kunnáttu um allar hefðir og stjórnarhætti félagsins (Einkenni þeirra er froskurinn, við höfðum Fjallið...). Fylltist spenningi að koma aftur inní háskólasamfélagið... þar sem fólk skilur mig!

En það er gott að finna fyrir því að fólk skilur mig af því það eru nýafstaðnar kosningar, það er líka spennandi hér. Vinkona mín hér í skólanum gat meira að segja sagt mér úrslitin áður en ég hafði kveikt á tölvunni til að athuga fréttirnar í morgun. Merkilegt.


Yfirlit
[info]kristinrut
Síðan ég lauk B.Sc. í ferðamálafræði frá HÍ fyrir rúmu einu og hálfu ári síðan hef ég verið að fást við ýmsa verkefnavinnu auk þess sem ég lauk prófi í sænsku fyrir útlendinga á hraðferð við Lunds Universitet. Ég var búin að sækja um masternám við LU þegar ég datt inná námskeiðið Global Påverkan sem bauð uppá skiptinám milli Svíþjóðar og Perú og þriggja mánaða starfnám í hvoru landi. Þá ákvað ég að geyma masternámið í eitt ár. Í starfsnámi mínu sl. ár hef ég m.a. starfað við að þróa nám í vistvænni ferðamennsku í regnskógum Perú og starfað með ferðaþjónustuaðilum í Gunnarsbyn í Norrbotten í Svíþjóð.

Starf mitt í framhaldsskólanum ITSPEM (Instituto Superior Tecnologico Publico í El milagro) í Iquitos, Perú veitti mér m.a. tækifæri til að nýta menntun mína í ferðamálafræði. Hlutverk mitt var að vinna með Guía Oficial de Turismo, leiðsögunám skólans sem er með áherslu á vistvæna ferðamennsku. Ég aðstoðaði við þjálfun nemendanna og kom með tillögur til frekari þróunar námsins. Meðal verkþátta sem komu uppá borð hjá mér voru enskukennsla, rýna kennsluefni námsins og tækniaðstoð. Verkefnið sem ég einbeitti mér einn mest af fólgst m.a. í ljósmyndun, GPS mælingum, skráningu á heitum gróðurtegunda og að safna hugmyndum nemenda um hagnýtingu náms síns. Að loknu starfi skilaði ég af mér tveimur meginskýrslum: Programa de Implementación de aplicación práctica de la carrera Guía Oficial de Turismo de ISTPEM (Leiðbeiningarit til hagnýtingar leiðsögunáms ISTPEM) og Manual de difusión e información del circuito ecoturistico del Milagro para formación de estudiantes en la carrera Guía Oficial de Turismo en ISTPEM (Handbók fyrir nemendur í leiðsögunámi við ISTPEM við leiðsögn í gönguleiðinni í El Milagro).

Í starfsnámi mínu í Jokkmokk og Gunnarsbyn í Norrbotten í Svíþjóð hef ég unnið með sanngjörn viðskipti, unnið í fair trade búðum sem eru að finna í báðum bæjunum og hef haldið fyrirlestra um fair trade og um sjálfbæra ferðamennsku. Gunnarsbyn er með í verkefninu Hållbara bygder sem er stýrt af Sveriges Landtbruksuniversitet og ég tók þátt í því starfi með aðalfókus á sjálfbæra ferðamennsku. Núna er ég að leggja lokahönd á mat á sjálfbæra ferðamennsku í Gunnarsbyn útfrá að hafa heimsótt og tekið þátt í starfi ýmissa ferðaþjónustuaðila á svæðinu.

Á meðan á námskeiðinu hefur staðið hef ég einnig bætt tungumálakunnáttu mína til muna, spænskuna, sænskuna og enskuna, skiptinámið er mikið falið í því að túlka og þýða vegna þess að flestir sem koma að verkefninu, leiðbeinendur og þáttakendur tala ekki sömu tungumál. Í lok maí mun ég síðan ljúka námskeiðinu með einstaklingsverkefni sem ég hef valið að fjalli um praktískt starf í ecotourism og sjálfbærri þróun á afmörkuðu svæði (Gunnarsbyn og El Milagro) útfrá staðbundnum aðstæðum og auðlindum sem og hnattrænum áhrifum.

Eftir þessa reynslu hef ég fengið aukinn áhuga á að vekja athygli á áhrifum ferðamennsku bæði á umhverfi og samfélag og að starfa með samspil ferðaþjónustu, iðnaðar og náttúruverndar. Því er ég ákveðin í að halda áfram í masternám í umhverfis- og sjálfbærnifræðum í Lundi í haust.

Hægt og hljótt
[info]kristinrut

Vaknaði á laugardagsmorguninn án áætlana, án plans, án vina.

Allt í einu var allt búið og ég fattaði það ekki fyrr. Heil helgi þar sem mitt eina verkefni var að flytja í nýtt herbergi var framundan og ég var ekki undir það búin að haf ekki neitt fyir stafni. Kl. 4 um nóttina hafði ég kvatt perúönsku vini mína, þau höfðu komið sér fyrir í leigubílnum og ég vinkaði þeim burt í átt að Stokkhólmarflugvelli.

Þetta er búið. Nú erum við bara fjórar eftir, sitjum uppi með hvor aðra og höfum hafnað á sama gangi, deilum sama eldhúsi og þar sem þetta allt byrjaði. Þennan laugardagsmorgun höfðu þær líka gert sér plön um að hverfa til Stokkhólmar og allt mögulegt, en ekki ég. Óplönin staðfestust líka þegar ég þennan laugardagsmorgun gaf mér tíma til að fara inná internetbankann minn, já nei, þú átt ekki neitt. Helgin hefur því samanstaðið af göngutúrum, magaæfingum, kaupa í matinn fyrir peninga sem eru ekki til, spila bubbles, taka til og horfa á bíómynd.

 

En það er yndislegt hversu kósý maður getur gert það, þó ekki birtist nema einn vinur eða tveir að kvöldi dags og maður eldar saman og svo man maður að það er 'earth hour' svo við slökktum ljósin og föstuðum í 1 1/2 tíma. Og hversu yndislegt er það að hugleiða saman í þessu sama herbergi og þetta allt byrjaði, hvernig við höfum þróast. Hversu vel hef ég lært að þola þessar stelpur sem ég hef deilt lífinu með síðastliðna 7 mánuði, hversu mikið hef ég lært af því sem við höfum mátt þola. Og nú eru 2 mánuðir fyrir stafni fyrir okkur að hafa það næs og vinna úr okkar lærdómi, minna okkur á allt þetta, öll þessi litlu móment sem við höfum upplifað.

Og ástæðan fyrir því að ég var ekki undir það búin að eiga fríhelgi er að ég verið svo upptekin við það að upplifa. Ég man ekki hvenær ég átti síðast heilan dag í fríi. En ég man hvað ég hef gert síðan þá.

Ég hef kvatt heimahagana í NorðurSvíþjóð, í faðmlögum með manneskjum sem ég mun aldrei gleyma.

Ég hef túlkað og þýtt milli spænsku og sænsku/ensku í óteljandi marga tíma.

Ég hef setið í heitapotti og farið í gufubað útí miðjum skógi og rúllað mér uppúr snjónum.

Ég hef í nokkrar sekúndur óttast um líf mitt er ég kenndi einni af perúönsku leiðbeinendunum að keyra vélsleða á meðan á heimsókn þeirra stóð í Jokkmokk.

Ég hef verið með að reka hreindýr á vélsleða.

Ég hef verið að höggva við og bera og þannig skilið hvað ferðaþjónustan í norðri felur í sér.

Ég hef fengið gjafir, ótrúlegustu gjafir, eins og silfrislegin kåta (hefðbundið ílát úr samamenningunni) frá biskupnum sem að auki skrifaði nafnið mitt rétt og hálsmen með steini sem aðeins er að finna í einu fjalli þarna uppfrá.

Ég hef verið með prestinum og djáknanum í guðþjónustu fyrir eina samakerlingu sem býr ein í húsi í klst. fjarlægð frá Jokkmokk, sálmabækur, harmonikkan, kalekurinn, allt var með. Hún hafði hringt og sagt að það væri komin tími til að þau kæmu, þetta gæti dugað sem Markaðsmessan, þá þyrfti hún ekki að fara á Jokkmokkmarkað.

 

Núna tekur við að vinna úr þessu öllu saman og öðrum heimi að auki sem ég hef kynnst þessa síðastliðna 7 mánuði. Ég kannski geri eitthvað stórkostlegt, en fyrsti þáttur í því var að hvíla mig og eyða helginni í ekki neitt.

Af hlýnindum
[info]kristinrut
Ég mætti bíða fram í mars, og væri heppin að fá að upplifa þann tíma því þá væri bjartara og fallegra yfir öllu. Það segja mér margir hér í Norrbotten, allir frekar sorrý yfir því að ég hafi þurft að koma hingað í hávetur í janúar. Mér hefur ekki fundist það svo leitt að vera hér um hávetur, upplifa rúmlega -30° frost, sérstaklega þar sem ég get á heimilinum fengið að lána dúnúlpur og fóðruð stígvél. Það horfir ekki illa til veðurs nema maður klæði sig illa. Ekki getur maður ekið vélsleða í sól og sumri.
En núna er ég farin að skilja hvað allir voru að tala um, það hlýnar til og ég finn muninn ekki bara á hitamælinum heldur í öllu lífinu. Þó ég fari ekki að heiman án snjóbuxanna þá dugar lopapeysan að ofan. Þegar ég geng um götur bæjarins er sólin hærra á himni og hlýjar mér í kinnunum. Og ég sé snjó falla niður af þökum húsanna, snjórinn nær ekki lengur að halda sér og þrjóskast við hitan frá húsunum er hlýnar í lofti. Þökin verða bráðum auð þar sem áður var hægt að sjá tugi cm af lögum síðastliðinna snjókoma. Ég heyri fleiri vélsleða keyra framhjá húsinu, eins og allir sé að nýta síðasta sénsinn að fara í vélsleðatúr.
En það hættir ekki að snjóa, ekki alveg strax, þeir segja það að þó það hlýni þá sé marsmánuður snjómánuður. Það gildir að nýta tækifærið meðan snjórinn er hér og ég er hér. Eftir aðeins tvær vikur kveð ég norðrið. Allir segja líka að ég verði að koma aftur í sumar... tjah eða að sumri, þá skilji ég umhverfið allt miklu betur.

Á kafi
[info]kristinrut

Eftir ágætlega langan dag (kynning í Jokkmokk í gærkveldi og keyrði til Gunnarsbyn kl. 7 í morgun og beint á vélsleða).. ákvað ég að fara og kíkja í búðir í Gunnarsbyn... já eða aðra af matvörubúðunum tveimur. Hugmyndin var að kaupa kannski múslí og örbylgjupopp og fá það skrifað á reikning Kurts, sem ég bý hjá, samkvæmt fyrirmælum. Þetta yrði mín fyrsta ferð í búðina, ég hef ekki orðið það fræg ennþá að hafa verið þar. En búðin er s.s. fræg, hún er nefnilega með í kvikmyndinni Så som i himlen, en það var Kurt líka. Svo Gunnarsbyn er kannski ekki svo lítill þegar þannig er litið á það.
Hvernig sem því líður, þá ákvað ég að fara í búðina. Fyrst þá sem er nær, en kom að læstum dyrum. Svo ég fór að hinni búðinni... hélt ég gæti stytt mér leið... slæm hugmynd. Gatan sem ég fór var botnlangi, en ég hugsaði ekkert mál, ég labba bara yfir skaflinn hérna og niður þessa brekku og þá er ég komin á hinn veginn. Það er nefnilega svoleiðis í norðri... það snjóar mikið.. það mikið að það getur stundum verið erfitt að sjá hversu djúpur snjórinn er... Já ég endaði s.s. á því að vaða snjó sem náði mér uppá mitt læri. Þegar maður reynir að labba í svona snjó þá lendir maður iðulega á bossanum, og ef maður reynir að reisa sig upp með höndunum, þá lendir maður á fjórum fótum á kafi í snjónum. Einhvern veginn þarf maður bara að finna styrkinn í fótunum, því maður er jú alveg viss um að allur bærinn sé að horfa. En að snúa ekki við þegar maður uppgötvaði hvað snjórinn var djúpur... neeeei, maður er bara svo harður af sér. Tók mig örugglega 15 mínútur að komast niður þessa brekku.
Svo var auðvitað hin búðin lokuð þegar ég kom þangað.

Annars gengur allt voða vel hér í Norrbotten.

Samaballið
[info]kristinrut

Einu sinni á Jokkmokk markaði fór ég á Samadans. Mér hafði verið sagt að aðdráttaraflið væri bara falið í því að sjá svo marga samabúninga samankomna á sama stað (altsvo ekkert spes). Fyrri hluti upplifunarinnar átti vel við þessa lýsingu, nefnilega röðin til að fá miðana á ballið. Þar voru samankomnir ungmenni samamenningarinnar klædd í sitt besta, og viti menn, þau hegðuðu sér nákvæmlega eins og hver önnur ungmenni... reyndu að troða sér framfyrir í röðinni, voru allt of full, klíkuskapur dauðans. Þá hugsaði ég, þetta ball er örugglega ekkert nema slagsmál og fyllerí, og ef ég spáði í því þá meikaði það sens fyrir mér: þangað koma samar frá öllum hornum Lapplands, frá Finnlandi til Noregs, hver með sinn búning, sitt stolt.... það hljóta að verða slagsmál! Svona eins og á almennilegum sveitaböllum. Það kom í ljós að þetta var eins og hvert annað sveitaball nema að því leiti að það voru engin slagsmál (nema einstaka drama á dansgólfinu), en mikið af samabúningum. Þá stakk ég í stúf, ég og vinkonurnar, því við vorum bókstaflega þær einu sem ekki voru í samabúningum.
Ég hafði líka heyrt að þetta væri ekkert spennandi vegna þess að maður fengi að finna fyrir því að maður stingi í stúf sem kæmi þangað án búnings, fyrir utan að þeir vita að maður er ekki sami, hvaða erindi hefur maður þá þangað inn? Þá sagði ferðamálafræði-hjartað í mér að ég vildi ekki þröngva mér inn þar sem ég á ekki heima bara til að horfa á fólkið. En ég ákvað að einu sinni getur maður farið með straumnum án þess að hugsa of mikið. Og viti menn, við vorum einu túristarnir á staðnum. Og ég naut þess að horfa á unga fólkið dansa bugg í paradansi við alls kyns lög sem hljómsveitin spilaði, frá Eurovision lögum til hard-rock-jojks (jojk er hin hefðbundna tónlist samanna). Hið síðarnefnda var sérstaklega vel tekið af hópnum, þar sem allir voru á dansgólfinu og/eða hópuðust upp að sviðinu. Allir í sínum fallegu litríku fötum, allar stelpurnar í kjólum. Þar fékk maður líka góða tískusýningu, innblik inní 'new-age sami' þar sem hefðbundnir búningar mæta nýsköpun í hönnun, eins og stuttur gullkjóll með samabelti og öðrum fylgihlutum bróderuðum með tin-þræði.
Þetta var fínt að prófa einu sinni... en spurning hvort maður nenni á næsta markaði, að bíða í röðinni.

Fimmtudagur í Jokkmokk
[info]kristinrut
Ég ætla að segja ykkur frá síðasta fimmtudegi, venjulegur vinnudagur í Jokkmokk kirkjustarfi með meiru.

Dagurinn byrjaði snemma, ég var mætt til að leggja af stað til Porjus með Gunnevi kl. 8 um morguninn. Porjus er ein af bæjunum sem tilheyrir sókninni og er í um hálftímafjarlægð. Gunnevi er bolluleg miðaldra kona með sítt ljóst hár og topp og er oftast áhyggjufull á svipinn, passar fullkomlega í hlutverkið að sjá um barnastarf kirkjunnar. Þessi dagur var enn ein prófunin í því sem ég hef alltaf haldið að ég gæti aldrei unnið við, börn og gamalmenni. Við byrjum á því að taka á móti barnahóp úr leikskólanum og tala við þau um ólík lönd og hvernig það gerðist að kristna kirkjan er til í öllum þessum löndum... og þegar við sýndum íslenska fánann þá hélt ein af kennslukonunum sem kom með að það væri norski fáninn... svo mikið vita grannlandar okkar um tjah grannlöndin sín.. ég er hætt að vera hissa. Síðan var tími til að fá sér kaffi og bollur meðan börnin leiktu sér... passlega mikil vinna þetta. Kirkjustarfið er í raun bara kaffi og bollur.. hef ég komist að.
Síðan hjálpa ég aðeins til við að ganga frá, það tekur u.þ.b. 2 mín þar sem hópurinn er ekki stór. Svo er það tjill og spjall þar til það er kominn tími til að fara á elliheimilið og drekka kaffi þar.
Presturinn Gotthard heldur smá helgistund og gamalmennin keppast við að reyna að sjá textann í sálmabókunum en raula í raun bara eftir minni. Það þarf ekki að hafa áhyggjur af Ellu gömlu, þó hún sé orðin alveg blind, hún kann alla textana, allavega á samísku. Það gengur vel. Hún vakti strax athygli mína þegar ég gekk inn því hún var búin að klæða sig fínt fyrir helgistundina, í samíska búninginn sem virðist ansi gamall en stendur þó fyrir sínu með silfurnælunni og blúnduhúfunni og öllu.
Anders fellur inní hópinn af sérvitringum og er örugglega orðinn eldri en mörg þeirra, en hann er sko bara í heimsókn. Búinn að fara alla leið til Jokkmokk í dag og athuga hvernig gengur. Gunnar er stór og mikið skeggjaður en orðin ansi skjálfhentur. Hann hefur mikið að segja eins og áður, þekktur sem Porjusjesús þar sem hann gekk um fjöll og firnindi og predikaði að innistæður og vextir væru verkfæri djöfulsins. Hann vildi lifa alveg óháður peningum. Nú er hann fastur í hjólastól og tekur mikið af lyfjum, og það er svolítið erfitt að skilja hvað hann segir. Anders segir það helst í fréttum af sér að hann sé byrjaður að reykja! Þá fær hann það komment að flestir ná því að verða nógu klárir á æfinni að hætta að reykja, en þá hrekkur uppúr Gunnari 'hann hefur tíma, hann nær því sjálfsagt að verða klár,'.
Meðal ég hlusta á líflegar samræðurnar þá tek ég ekki eftir því að Ella er farin að rausa útí tómið fyrr en ein af sjúkraliðunum kallar í eyra hennar, 'Ella við tölum bara sænsku hér'. Seinna undir klíðnum af samræðum er Ella farin að raula vísur á samísku, og ég velti því fyrir mér hvað hún sjái fyrir sér í blindum augunum undir blúnduhúfunni.
Eftir þessa hörðu vinnu fannst prestinum kominn tími til að ég fengi að skoða mig um í Porjus. Við fórum í second hand búðina sem er víðsfræg og enduðum á því að fá okkur hádegishamborgara á Laponia Grill, ómissandi smábæjarsjoppan þar sem við rekumst á Anders aftur, hann veit hvar hann á að vera til að missa ekki af neinu.
Á leiðinni til Jokkmokk aftur föttum við presturinn að við gleymdum að skoða kirkjuna!
Burt séð frá því hélt dagurinn áfram aktívt þar sem ég skellti mér út á gönguskíði, datt oft og kom loks heim vel sveitt og stirð eftir 3 km ferð sem nægðu mér til að ná tökum á því að fara niðurímóti á gönguskíðum.
Um kvöldið skellti ég mér síðan á fyrirlestur hjá nýdoktor Karinu sem hefur varið 4 árum í að kanna ólík viðhorf samfélagshópa til skógarins í sveitarfélaginu Jokkmokk og greiningu á viðburðum í báráttunni um verndun skóganna eða skógarhögg. Það var mikill innblástur fyrir mig að hlusta á hana og eftirá að spyrjast fyrir um aðferðir hennar.
Viðburðarríkur dagur.
Í dag er laugardagur og ég á að vera í 'fríi'. Við erum búnar að fara í vélsleðaferð og ég er að peppa mig upp í að fara út á gönguskíðin aftur, í þetta skiptið ætla ég ekki að detta... eins oft.

Engin lognmolla þó það sé þoka
[info]kristinrut

Þegar ég labbaði út úr vinnustaðnum í dag með kollega mínum Violu hló hún að mér þegar ég sagði að það væri fallegt úti, náttúran bjó til hvíta þemað og manngerða umhverfið fellur inní það og skemmir ekki fyrir því, ekki hér.

Viola er samakona sem nær mér upp að mjöðm og hlær skerandi hlátri. Hún ber samamenninguna með sér passlega mikið, með útskorna eyrnalokka og leðurarmbönd, en hún er ein af fáum sömum sem treystir sænsku kyrkjunni nægilega mikið til að hafa þar vinnustað. 
Viola er einnig sú sem lætur okkur vita ef hreindýraréttir verða að veruleika, þá er það í allra fyrsta lagi kvöldið áður og þær hefjast þegar ljóst er á himni morguninn eftir. Hreindýraréttir eru ekki skipulagðar af mannavöldum heldur fer það algerlega eftir hegðun dýranna og veðrinu. Maðurinn hennar Violu er hreindýrabóndi, hann sér um dýr heimilins fyrir fjölskyldumeðlimina fjóra sem öll eiga eigin dýr með eigin eyrnamerkingar. Hann er þó einn af fáum sömum sem getur starfað sem hreindýrabóndi að fullu starfi.
Já það er ýmislegt bara í þessum lýsingum hingað til minnir á Ísland, réttirnar, kjör bænda, en auðvitað erum við smátt og smátt neydd til að færast frá því að láta öfl náttúrunnar um að stjórna, eins og samarnir.

den som glidit från naturen
bryr sig inte om att tro
fågeln måste dödas
för att ha den kvar i handen
Nils-Aslak Valkeapää
 
Þessi samarithöfundur er duglegur við að gagnrýna félaga sína sem flutt hafa til borgarinnar og setur samansemmerki á milli þess og að missa samband við eða samkennd með náttúrunni. Auðvitað getur maður orðið þreyttur á slíkum óraunhæfum kröfum á manninn, en þó eru ljóðin hans leiðin að því að skilja samiska hjartað. Ég gæti næstum skrifað upp alla bókina til að sýna fram á þetta, en ég læt það vera. Þessi ljóðpartur er náttúrugróin útgáfa af því sem plágar okkur öll: að vilja éta kökubitann en einnig eiga hann. Og þannig líta margir undarlegum eignaraugum á náttúruna. Til að geta örugglega virt viltan fuglinn fyrir sér er eina leiðin að drepa hann og taka hann með sér.

Engin kalsár
[info]kristinrut

Nú er ég búin að vera í Jokkmokk í viku og ég hef ekki fengið nein kalsár enn. Þó búin að fara á skíði, sparka 'spark', taka myndir í frosti (sem er í alvöru hættulegt) og keyra snjósleða. Að auki er ég með sönnun fyrir þessu öllu saman.

Einnig, er hægt að fylgjast með lífinu hér. Ef þið fylgist vel með þá getiði séð þegar ég vinka í myndavélina, einhvern daginn.

Sami eda Lappi, same same?
[info]kristinrut

Ég hef alltaf fundist eitthvad sérstaklega kúl vid manneskjur sem búa í nordurhluta nordurlandanna (eins og their kúlistar sem búa úti á landi heima). Thad er ennthá upplifun mín medan ég faerist naer og laeri meira og meira um samamenninguna.

Fyrir nokkrum hundrudum árum var ímynd samakvenna ansi töff: skilur barn sitt eftir vafid í reifar og hengt uppí tré med mergbein ad naga medan hún vippar sér á veidar med manni sínum.
Nú birtist hún í bláum, graenum og raudum samabúningnum komin beint frá Arlanda flugvellinum. Graeni liturinn bróderadur fyrir ofan thann rauda sem sýnir ad hún er gift. Hún velur thó fremur ad skipta yfir í samabúninginn eftir ad hún var komin í skólann til ad tala vid okkur, búningurinn er of hátídlegur fyrir henni. Held hún hafi ekki skilid eftir barn heima med mergbein ad naga medan hún skrapp enda eru börnin hennar flogin úr hreidrinu. Hún er haestánaegd yfir ad elsta dóttirin er gift sama sem á hreindýr.
Nú er talad um samamenninguna en ekki lappamenninguna, núna eftir ad samar skammast sín ekki lengur fyrir ad vera minnihlutahópur. Thad vekur ennthá athygli ad fara í samabúningnum um ganga Arlanda en sem betur fer ekki á sama hátt og ádur. 'Svíar' eru hissa á ad sjá sama á sudurlandi, en eru (langflestir) haettir ad kalla á eftir theim 'gå hemm lappjävel!'.
Í tímaritinu Same same, but different las ég grein eftir einn í uppnámi yfir ad stoltir samar séu í dag ordnir snobbhanar sem afneita lappanafninu. Hvers vegna ad sýna adeins hluta af arfleidinni spyr thessi stolti Lappi. Ég hélt ad thad vaeri ordid réttara ad nota samanafnid en nú er ég óviss.. Á leidinni hér um sveitina hef ég séd ansi mörg sérnöfn og nöfn á fyrirtaekjum med lappanafninu í. Thad var annars rannsakad ad Lapplandid sem samar kalla Sápmi ad uppruna, hafi haldist í nafninu Suomi sem er í dag Finnland á finnsku og thjódin í nordri var köllud somi. Ég vil ekki leidrétta íslendinga sem flestir kalla thetta land í nordri Lappland thví ég á eftir ad komast ad thví hvad fólkinu hér finnst. Allavega er Sápmi og thessi tengdu hugtök eldri en Lappland og thví e.t.v. réttara ad kalla thad.... Samaland?
Thangad til ég er búin ad komast ad meiru
Nåå nåå (bae bae á samísku)

Bara að ferðast og svona
[info]kristinrut

Það er nauðsynlegt að horfa á MTv stundum. Nú fæ ég nefnilega að nota gamla flatskjáinn hans Fredriks og horfi á Picture in picture.

Stelpukondóið:
'I've forgotten how to date...'
'..english teaparty dresses and coctailparty dresses.. I wanna look casual..'
'I did not like, like, he is not my type, at all..'
'Were you still with him like two or three saturdays ago?'
'Let me look in my calendar..'
...
'I don't compleatly trust Spencer, but I do trust that he likes you'


Strákakondóið:
'I really like Heidi, I think if you're gonna date someone, it should be with Heidi.'
'That's my logic, but I'm like wooow, you know?'
'So who's gonna be at the club tonight?'


Ein mikilvægasta sálfræðin er að minna þig á að það sem þú gerir í lífinu er mikilvægt eða jafnvel merkilegt. Það er svo eðlilegt að draga úr því sem maður sjálfur er að gera en þá gildir að bera saman við eitthvað absúrt... Eins og MTv líf.
Ég hef verið að spá mikið í því hvað ég hef flogið mikið síðastliðið ár, reiknaði það saman: 54 tímar.
Var búin að ákveða að fljúga í lágmarki þetta árið en eyðilagði það strax með því að fljúga á nýjarsnótt. Annars er ég heima í einu stoppinu. Takk fyrir jólastoppið heima. Held svo áfram að ferðast norðar og norðar smám saman, í lest! Ég er búin að kaupa mér snjóbuxur sem hluti af undirbúningnum. Búin að læra að frostáverkar er ekki eitthvað sem er kúl. Nýja árið byrjar vel, þetta gengur vel.


Heima
[info]kristinrut

Síðastliðnar 4 vikur hef ég tekið misstór skref á leiðinni heim. Með hverju skrefi í þessu ferli nálgaðist ég ‘heima’ landfræðilega og andlega. Þegar ég fór til Lima frá Iquitos, þegar sænsku vinkonurnar komu til Lima og ég talaði aftur eitthvert kunnuglegt tungumál, þegar ég lenti svo í Stockholm og hitti Fredrik, þegar ég kom í skólann í Sigtuna og sá að jólin voru komin, þegar ég kom til Sögu í Uppsala og við misstum okkur yfir Baggalútslögum, þegar ég kom svo heim til mömmu og margir yndislegir safnaðir saman við matarborðið yfir lambi, þegar ég kom svo í gær til Vestmannaeyja til hinnar fjölskyldunnar minnar.. og svo þegar ég fer eftir tvo daga heim til Lund, þá er hringurinn lokaður og jólafríið senn á enda og ég fer aftur af stað, í burtu. 

Það er ekki lítið ríkidæmi að finna kunnugleika á svona mörgum stöðum. Í íbúðinni minni í Lund er uppi jólatré og þar er skrifborðið mitt og bækurnar mínar. En á meðan ég er ennþá á leiðinni þá er gott að stela tíma og setjast og lesa Bókaþjófinn hérna heima hjá pabba.



Til skýringar á hvad ég eiginlega er ad gera í lífinu
[info]kristinrut
 Kristín Rut Kristjánsdóttir skrifar frá Lima að lokinni þriggja mánaða dvöl í Iquitos.

 

Síðastliðnum þremur mánuðum eignaði ég sjálfboðaliðastarfi í framhaldsskólanum Instituto Superior Tecnologico Publico í samfélaginu El Milagro skammt frá borginni Iquitos. El Milagro er samfélag í nánum tenglsum við Peruönsku regnskógana sem hefur byggst upp af framhaldsskólanum, grunnskólanum Colegio Agropecuario (landbúnaðargrunnskóli) og íbúðahúsa í nýju hverfi hinum megin vid veginn. Þar er hvorki símasamband né netsamband og rafmagn er haft í gangi 3 tíma á dag og er knúið af olíumótor. Tölvurnar þrjár í skólanum eru knúnar með sólarorku. Skólarnir tveir eru sérhæfðir í landbúnaðarfræðum með tilheyrandi þjálfun í að sjá um ólíka ræktunarreiti og húsdýr. Skólarnir eru einnig reknir undir félagasamtökunum Fe y Alegría (sem þýðir von og hamingja) sem starfa vítt og breitt um Perú og í Afríku en staðbundið reka þau samtals 36 skóla á svæðinu nálægt Iquitos. Fe y Alegría starfa að því takmarki að samræma gæði í menntun og gefa fleirum tækifæri á að sækja menntun.

 

Ég bjó með kennurunum á grunnskólanum mánudaga – föstudaga og vann í framhaldsskólanum. Um helgar átti ég herbergi í bænum og átti því líka kost á því að kynnast ferðamannaáfangastaðnum vinsæla Iquitos og lifnaðarháttum við ánna Amazon.

 

Starf mitt á framhaldsskólanum ITSPEM var að hluta til tækifæri til að nýta menntun mína í Ferðamálafræði við Háskóla Íslands. Hlutverk mitt var að vinna með námið Guía Oficial de Turismo (leiðsögn), aðstoða við þjálfun þeirra og koma með tillögur til frekari þróunar námsins. Meðal verkþátta sem komu uppá borð hjá mér voru enskukennsla, þýðingar við ýmis tækifæri, rýna kennsluefni námsins og tækniaðstoð. Verkefnið sem ég einbeitti mér einn mest af, úttekt á gönguleiðinni í El Milagro, fólgst m.a. í ljósmyndun, að taka mælingar með GPS tæki, að skrá heiti gróðurtegunda og að safna hugmyndum nemenda um hvað þau töldu mikilvægustu þætti náms síns. Að auki var það mikilvægur hluti starfsins að taka þátt í hinum ýmsu viðburðum skólanna og Fe y Alegría: allt frá fundum, ráðstefnum og heimsóknum hópa til skólans (leiðsögn og kynning), að gönguferðum, dansæfingum og söngvakeppnum (dómvarðsla). Að loknu starfi skilaði ég af mér tveimur meginskýrslum: Programa de Implementación de aplicación práctica de la carrera Guía Oficial de Turismo (Leiðbeiningarit til að hagnýta leiðsagnarnámið við ISTPEM) og Manual de difusión e información del circuito ecoturistico del Milagro para formación de estudiantes en la carrera Guía Oficial de Turismo en ISTP El Milagro (Handbók fyrir nemendur í leiðsögunámi við ISTPEM við leiðsögn í gönguleiðinni í El Milagro).

 

Ástæðan fyrir því að ég lenti í El Milagro, Iquitos er þátttaka í prógrammi við Sigtuna Folkhögskola sem ber heitið Global påverkan - ett lärande möte mellan Peru och Sverige (Hnattræn áhrif, skiptinám milli Perú og Svíþjóðar). Námskeiðið leitast við að gefa tækifæri á að kynnast ólíkum hliðum viðfangsefna hnattvæðingar eins og umhverfismálum, hernaðarágreiningum og deilum, þróunarmálum, félagslegum vandamálum, guðfræðilegum sjónarmiðum og margt fleira. Námskeiðið varir í 9 mánuði sem felur í sér dvöl með peruönskum félaga í þrjá mánuði í starfsnámi í Perú og þrjá mánuði í starfsnámi í Svíþjóð. Núna er ég því um það bil að ljúka fyrra hluta námskeiðsins og mín bíður þriggja mánaða dvöl í tveimur söfnuðum í norður-Svíþjóð þar sem ég mun m.a. starfa við umhverfismat og að þróa starfssemi búðar með fair trade vörum.


Lima á ný
[info]kristinrut

Ég hef snúid aftur til Lima eftir 2 ½ mánada dvol í Iquitos. Eftir taepar tvaer vikur yfirgef ég Perú. Ég er hingad komin til ad vinna úr reynslu minni af tímanum í Iquitos í von um ad fjarlaegdin gefi mér skýrari mynd. Ég hef morgum spurningum ad svara.

Hvernig skilgreini ég félagsleg vandamál svaedisins sem ég vann á?

Hvada skodun hef ég á starfsemi samtakanna sem ég vann fyrir?

Hvada thaettir gerdu thad ad verkum thegar mér leid ekki vel thar?

Hvernig áhrif hafdi thad á mig ad maeta hverri manneskju?

Hvada thaettir voru mikilvaegir fyrir mig ad upplifa?

Hvada stundir og upplifanir voru jákvaedar?

Hvad vantadi uppá?

Hvernig hafdi thad áhrif hversu langan tíma ég var thar/er í Perú?

Hvad hef ég laert?

Hvers vegna fór ég af stad í thetta prógram?

Hvada ástaedur hef ég núna til ad halda áfram og vinna úr thessari reynslu?

Mér lídur mjog vel ad vera komin aftur til Lima. Fostu punktarnir sem ég dvaldi á í vikunni ádur en ég fór til Iquitos eru samir vid sig, og kunnugleikinn er saetur. Í skrifstofu samtakanna sem sér um mig hér, Bartolomé de las Casas, hef ég fengid eigid herbergi med tolvu til afnota. Hér held ég til á daginn ca. milli kl. 8 og 18. Thad tekur allt ad 40 mín ad komast hèdan á svefnstad minn, Casa Central Santiago Apóstol, sem er baekistod presta sem eru á ferdinni. Í gaerkvoldi hitti ég og spjalladi vid nokkra af írsku, ensku og mexikonsku prestunum sem búa thar, búa thar og/eda eru á leid á sinn póst annars stadar í Perú. Thar fae ég líka mat, adgang ad interneti og sjónvarpi og get gengid í te og snarl thegar mér hentar. Thetta er thaegilegt og vinalegt umhverfi med luxus sem ég var ordin algerlega óvon í Iquitos. Fyrir mig er t.d. nógur léttir ad hafa sófa til ad sitjast í og gott rúm. Í Iquitos voru hvergi thaegileg saeti, adeins hardir stólar eda rúmid mitt (sem líka var hart).

 Er ég ad segja ad ég hafi upplifad alvoru fátaekt?

Ég tharf ad hugsa málid.

Lagdi solitare kapal og hann gekk upp.

Já ég hef upplifad ad búa og starfa í fátaeku umhverfi, en thad sem mest hafdi áhrif á mig voru eigur hvers og eins og forgangsrodunin á bak vid thaer eigur.


Med lakkadar táneglur
[info]kristinrut

Ég kom í baeinn úr sveitinni á fostudag med lakkadar táneglur med blómamynstri. Thetta hafdi thó ekki meiri áhrif á mig en svo ad ég hélt áfram ad tradka um í skóginum og á fostudag vippadi mér uppí skúffuna á pallbílnum til ad komast í baeinn eins og venjulega. Í sveitinni er fundid uppá undarlegustu hlutum til ad eyda tímanum. Margelins, hjúkrunarkonan í skólanum sem máladi á mér táneglurnar breytir um honnum á noglum sínum minnst annan hvern dag. Rólegt líf.

Ég var fyrst lent í borginni thegar ég var sest á Café Express med kaffibollann minn, búin ad létta af mér vid mommu og systur í símann. Thad er thó ekkert ‘express’ vid thetta kaffihús, thar finn ég ró og gott kaffi og sit lengi.

Á sunnudagsmorgni eftir ad hafa bordad ananasjógúrt og avocado med mulnu saltkexi í morgunmat velti ég mér á milli thess ad helgin hafi lidi hratt en tíminn er ekki ad lída hratt.

 Í gaer fór ég ad heimsaekja félaga minn sem býr í litlu thorpi fyrir utan baeinn. Vid eyddum lunganu úr deginum vid ad ganga og safna ávoxtum, sigla í kanóa og synda í vatninu fyrir framan húsid hans. Ég thurfti audvitad líka ad hitta alla aettingjana sem sem búa í thorpinu og naerliggjandi thorpum. Mjog fallegt. Thegar ég loksins kom mér af stad til baka í baeinn hafdi ég med mér stóran poka af mismunandi og skrítnum ávoxtum.

 Í gaerkveldi fannst mér ekki nóg eftir af helginni. Thess vegna fór ég út og út úr theim paelingum. Ég fór nidrí Bélen markad, skodadi dótid thar og sast ad lokum nidur hjá Mari sem selur safa og braud og segist sakna mín thegar ég kem ekki vid. Ég lét mig hafa thad ad prófa ‘malta’ sem samanstendur af bjór, mjólk, eggi, klokum og einhverjum náttúrulegum thykkum vokva i flosku sem kallad er ‘Algorrobina’ theytt saman í mixara. Mér er allavega ekki illt í maganum í dag.

 Helgin er ágaet thó tíminn lídi haegt, ég hef nýtt hana til ad slaepast um í baenum, í leit ad jólakortum og slappa af. Thetta verdur líklega sídasta helgin sem ég hef hér í Iquitos til ad gera slíka hluti, thví naestu tvaer helgar hofum vid mikil plon í formi heimboda og ad ná ad heimsaekja ‘must see’ stadi hér í grendinni. Og thridja laugardaginn erum vid á leidinni tilbaka til Lima.

 Á eftir forum vid í ‘Parillada’ med Margelins. Thad er hittingur sem felst í thví ad einhverjir adilar hafa ákvedid ad taka sig saman og elda mat fyrir thá sem vilja borga smá pening til ad styrkja eitthvert málefni. Málefnin eru thó ekki oft gódgerdastarfsemi heldur frekar ad vidkomandi vantar pening fyrir ad kaupa sér mótorhjól eda kaupa baekur fyrir námid sitt eda annad praktískt.Thetta er mjog algengt hér. Kannski ég aetti ad taka upp thennan sid thegar ég endurhef mitt fátaeklega líf í Svíthjód ;)


Hugleidingar
[info]kristinrut

Thegar ég er búin ad skera mangóid í jógúrtina mína á thessum sunnudagsmorgni er hofud mitt fullt af hugleidingum.

Á medan á dvol minni hefur stadid hér í Iquitos hef ég oft fengid thá spurningu hvort mér fyndist thetta ekki fátaek tilvera. Hvernig svarar madur theirrri spurning framan í manneskju sem telur sig hluta af theirri tilveru? Einhvern veginn hef ég myndad thad heidarlega svar ad ég saei ekki fátaektina á fólkinu, en ég veit ad fátaektin er til stadar. Thad er ekki bara af thví fátaektin er efnisleg en ekki andleg. Á spjalli vid Paulu, hjúkrunarkonan í skólanum sem er yfir í eldhúsinu, skildi ég ad fátaektin er mjog afstaed. Thad sem hafdi truflad mig í ad skilja var ad klaednadur krakkanna í grunnskólanum er alls ekki fátaeklegur, og margir af krokkunum í efri skólanum thar sem ég vinn fara út ad skemmta sér um hverja helgi. Thetta eru somu krakkar og búa í trjákofum útí skógi illa varin af haettum regnskóganna, sjúkdómum ofl.

 

Kennararnir hafa sagt mér ad hver einasti krakki í skólanum eigi vid vandamál ad strída heima vid, thad er algengt ad stelpur verda óléttar á barnsaldri og ad thad endurtaki sig. Ósjálfrátt hugsadi ég thá skýringu ad getnadarvarnir eru dýrar. Nei, thaer fást ókeypis í skólanum ef thess er bedid. Thad er einnig reglulega bodid uppá ókeypis bólusetningar í skólanum. Thad tharf bara ad maeta. Sídan benti Paula mér á dreng sem leit út fyrir ad vera minni en minnsti bródir minn yndislegi Bjorn Ásgeir (sídast thegar ég sá hann, í júní). Thessi drengur er 21 árs og er í efri skólanum. Tuttugu og eins árs gamall! Hann er ekki horadur, ekki illa til fara, bara lítill. Og thessu tekur madur ekki eftir thví hann gaeti alveg eins verid einn af nemendunum í grunnskólanum.

 

Skýringin á thessu ollu saman er materialismi og vanhugsun. Foreldrar leggja fremur uppúr thví ad kaupa fot fyrir bornin svo thau skeri ekki út úr í skólanum. Foreldrarnir kvetja ekki daetur sína ad saekja sér upplýsinga um getnadarvarnir, thó ad í skólanum séu tvaer gedugar hjúkunarkonur til stadar alla daga. Thad er ekki mikilvaegt ad maeta í bólusetningar vegna thess ad... tjah, thad tharf ad vinna fyrir peningunum. Thetta laera bornin af sínum nánustu og thad er erfitt ad sjá ad breyting verdi á milli kynslóda. Morg thessara barna eiga nú thegar born. Paula sagdi mér einnig ad krakkarnir sem vid sjáum á gongunum og líta vel út maeta horud í skólann eftir frí í vorin. Krakkarnir búa á skólanum mánudaga – fostudaga eins og ég og fara heim um helgar. Í skólanum fáum vid morgunmat, hádegismat og kvoldmat. Á spjalli segja thau ad theim finnist ekkert spennandi ad fara heim um helgar, thad sé miklu skemmtilegra í skólanum med ollum félogunum. En thau segja ekki allan sannleikann. Paula sagdi mér einn fostudag hafi einn drengjanna sagt vid hana á ad hann vilji ekki fara heim. Hún spurdi ‘nú?, útaf félogunum?’, ‘nei, vegna thess ad ég heima fae ég ekki mat’. Thad er sumsé ekki algengt ad heima vid bordi thau meira en eina máltíd á dag. Thad er ekki forgangsatridi ad kaupa graenmeti eda annad sem ekki faest af jordinni thar sem thau búa. Thess vegna eru margir kakkanna vannaerd heima hjá sér. En thau maeta í skólann í óslitnum fotum og margar stelpnanna med skartgripi, strákarnir med gel í hárinu og sumir med gemsa (thó thad sé audvitad ekki símasamband).

 

Eru ekki vandamálin í heiminum oll skyld? Heima thekkjum vid thad kannski ekki ad fá ekki mat, en oll munum vid hvernig thad var ad vera unglingur og thad eina sem skipti máli var ad vera í réttu merkjunum. Munurinn er sá ad í okkar samfélagi heima hofum vid thad gott vegna thess ad thad er haegt ad treysta á ad foreldrar forgangsradi rétt. Eda hvad??


föstudagur í nóvember
[info]kristinrut
Þessi föstudagur er temmilegur. Þessi vika var temmileg. Þó ég sé ad upplifa tofra á hverjum degi er ég samt til í ad taka mig saman og koma mér af stad í flugid heim, skyldi einhver hnippa í mig og segja ad nú thyrftum vid ad drífa okkur. En dagurinn í dag er thad sem skiptir máli. Madur gerir ekkert í framtídinni, madur bara hugsar of mikid um ad gera eitthvad í henni.

Ég vaknadi í herberginu mínu í El Milagro vid símhringingar. Thad er mótstaedukennt thar sem thar er hvorki símasamband né netsamband. Held thad hafi verid vekjarahringing eda ég eitthvad ad rugla í morgunsárid. Vid bordudum stadgódan morgunverd kl. 7 eins og venjulega: grjón, baunir, braudbiti og heit mjólk med banana. En thennan morgun var annan plan en venjulega: nemendurnir voru sendir heim eftir morgunmatinn og kennararnir sendir útí skóg og sjálfbodalidarnir med. Vid fórum i fjogurra tíma leidangur um skóginn í El Milagro. Gangan var ekki létt med ýmsum uppákomum á leidinni eins og tarrantúllum, stinga sig á gaddavírsgirdingu, fá feita trjágrein framan á hausinn (af thví hér vaxa thau í allar áttir), halda jafnvaegi á trjábol í dágódri haed, sokkva í laekjum og drullu og klífa 85% halla (hugsadi um ferd mína á Ystaklett og hló ad thví ad vera hraedd vid thetta!). Ég kom til baka í skólann skaelbrosandi drullug uppfyrir hné og sveitt eins og Swacherhnegger (eda hvad hann nú heitir thessi ágaeti..). Thá hofdum vid klst. til fríska okkur vid og borda hádegismat (kjúklingur, grjón, baunir og safi) ádur en haldid var af stad í baeinn og skólinn lokadur fyrir helgina.

Thegar ég kom í baeinn fór ég út til ad finna hins veginn frelsid. Ég hafdi eitt mission fyrir helgina: ad finna kaffihús sem einn kennarinn hafdi sagt okkur ad vaeri hér í bae. Ég hef sumsé ekki fundid kaffihús hingad til, heldur einn stad thar sem ég get fengid kaffi gegn greidslu. EN ég fann thad! Og thad er yndi og akkurat thad sem ég tharf. Thegar ég kom inn voru thrír eldri kallar ad sotra kaffid sitt og borda ristad braud, thegar ég fór voru their ordnir sex. Allt tharna inni er gamalt, ekki bara vidskiptavinirnir. Raudbólstradir stólarnir og bordin eru frá 1960 og panellinn á veggjunum minnst eins gamall. Á veggjunum eru gomul klukka, innrammadar ljósmyndir, skopmyndir sem eru merkt stadnum og segja ad hann hefur sogu, en einnig nokkrar loftmyndir af New York. Í sjónvarpinu er gomul amerísk kvikmynd í svart-hvítu. Svona er allt random hér. Thetta umhverfi er ekki skapad til ad vera í antíkstíl, thad var skapad í gomlum tíma og er bara notad og afslappad. Thad mikilvaegasta var ad tharna inni fékk ég frid. Thad var jú edlilega litid upp thegar ég kom inn en merkilegt nokk var mér ekki veitt meiri athygli, thad var ekki starad á mig eda reynt ad tala vid mig. Thetta er mjog óvenjulegt hér. Ég fékk einfaldlega ad sitja vid mitt bord og fá mitt kaffi og mína mjólk í dós eins og hinir.
Ég er sátt vid daginn. Þad er líka kominn nóvember.

Breytingar
[info]kristinrut

Thessi vika faerdi mér miklar breytingar, uppgotvanir og upplifanir sem breyttu tilveru minni hér í Perú. Nú nota ég taekifaerid til ad skrifa um thad thar sem ég er laest inní húsi og er ad bída eftir ad geta farid út. Thessi óvaenta stada er á undarlegan hátt ad minna mig á og láta mig laera af upplifun lidinnar viku.

Vid eyddum viku í Cusco og komum til baka hingad til Iquitos midvikudagskvold sl. Upprunanlegur tilgangur ferdarinnar var vinnufundur í Sicuani sem er í 3 klst. fjarlaegd frá Cusco. Thar var hugmyndin ad hitta sjálfbodlida-vinkonur okkar (ein frá Svíthjód og ein frá Perú) sem eru ad vinna thar sama tímabil og vid Diana erum hér í Iquitos. Ad auki var hugmyndin ad vinna med og kynnast ábyrgdarmonnum verkefnanna sem vid komum til med ad vinna med í Svíthjód í janúar.

Landid sem vid búum í faerir sífeldar óvaentar uppákomur og thad er ekki létt ad skipuleggja vidburdi. Thó er thad alltaf thannig ad hlutirnir leysast thegar their thurfa ad leysast. Ad gera sér hugmyndir fyrirfram gerir thér lífid leitt, thví thú getur aldrei alveg reiknad út hvernig hlutirnir fara. Thví er best ad fara af stad hvern dag med thad hugarfar ad thú vitir ekki hvers thú eigir von. Thad hef ég laert.

Mig var farid ad hlakka mikid til ad hitta Honnu i Sicuani og kjafta vid hana hvernig henni lidi í thessu landi, hvad er erfitt og hvad er fallegt. Fyrsta sjokkid fengum vid thegar vid lentum i Cusco og Ahmed sem tók á móti okkur sagdi okkur ad vid gaetum ekki farid áfram til Sicuani thann daginn og vid thyrftum ad vera i Cusco allavega eina nótt. Ástaedan sem vid fengum ad vita thá var ad thad vaeri verkfall í Sicuani og vegir vaeru lokadir. Thannig fórum vid af stad í thennan ‘vinnufund’ adeins 3 manneskjur og ekki mikid ad gera. Allan tímann vorum vid vidbúnar ad halda til Sicuani um leid og adsteaedur róudust. Á 2. degi baettust í bidstofuna Cusco svíarnir Sara (ábyrgdarmadur verkefnisins í Sigtuna), Celina, Magens og Gotthard (prestar i norrland sem vid komum til med ad vinna med í janúar). Thad var ekki fyrr en á 3. degi ad vid fengum ad vita hvad í raun og veru vaeri ad gerast i Sicuani. Vegirnir hofdu verid lokadir í mótmaelendaskyni og í baenum ríkti (á stundum) ofbeldisfult ástand thar sem reidir baendur kostudu gassprengjum og slíkt. Á medan á dvolinni stód heyrdum vid af allavega einu mannsláti. Baendurnir sem voru ad mótmaela koma frá fimm samfélogum krignum Sicuani. Landssvaedi og vatnsaudlindir thessara samfélaga eru nú líklega á leidinni ad vera óréttilega nýtt af erlendu orkufyrirtaeki sem er búid ad planta sér á svaedinu. Baendurnir hafa séd í gegnum gyllibod um ad orkan sem framleidd verdi á svaedinu muni thjóna theim, thví skuggalega nálaegt er ad finna starfsemi stórs námufyrirtaekis (sem einnig er í eigu erlendra adila).

Vid stuttum baendurnar heilshugar í baráttunni (sinni eilífu baráttu) vid stórfyrirtaekin ljótu. Thó vard svo úr ad theirra réttmaeta barátta trufladi okkar tilveru mjog mikid og persónulega vard til thess ad ég gat ekki notid thess sem skyldi ad koma á thennan yndislega stad sem Cusco er. Ástaedan var sú ad ég laerdi hvernig mér er ólíft ad vera ‘priviliged’. Vid vorum thessa viku ad drepa tímann í Cusco, ad heimsaekja Heilaga dalinn og skoda starfsemi áhugaverda stofnana, kíkja á markadi med handunnar vorur... en fyrst og fremst ad fá thráda pásu og tilbreytingu frá vinnunni hér í Iquitos. Á medan voru stelpurnar í Sicuani lokadar inní húsi ad reyna ad finna sér eitthvad ad gera til thess ad slá á thránna ad pakka í bakpokann og hlaupa út af stad í átt ad Cusco. Longunin til ad hittast var mjog mikil og í ollum upplifununum fann ég samkennd med theim. En ástandid var talid of haettulegt... iss, hefdi ég bara fengid leyfi... Á hverjum degi toludumst vid vid og/eda fengum skilabod frá ábyrgdarmonnunum um ad ástandid vaeri ad versna/skána, ad kannski vaeri haegt ad fara adra leid í stadinn, kannski vaeri haegt ad ganga hluta leidarinnar... vid stelpurnar vorum til í allt, bara ad vid gaetum hisst.

Útkoman vard ad vid hittumst aldrei, thad gafst ekki smuga sem var nógu orugg til ad haegt vaeri ad fara thessa leid á milli borganna. Á sídasta degi áttudum vid okkur á thví ad thad yrdi ekki haegt, svo vid áttum engra annarra kosta vol en ad sotra okkar unadslega kaffi á kaffihúsinu Trotamundo med útsýni yfir fallega Plazade Armas og fjollin i bakgrunn, vid arineld og kertaljós. Hluti af mér langadi sterkt ad fara beint heim med svíunum í stad thess ad halda aftur hingad til Iquitos.

Nú er thad seinni hlutinn. Fimm vikur eftir. Sídan fae ég ad kynnast Lima í sumarskrúd ádur en ég held aftur heim.